1 Cel i stosowanie

Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych – Bartosz M. Radtke przyjmuje niniejszy kodeks jako podstawę rzetelnego przygotowania publikacji naukowych oraz związanych z nimi materiałów diagnostycznych. Kodeks dotyczy wydawcy, Kolegium Redakcyjnego, osób prowadzących prace redakcyjne, autorów, redaktorów naukowych, recenzentów i współpracowników w zakresie ich udziału w procesie.

Zasady służą jakości wiedzy, uczciwemu przedstawianiu dorobku oraz ochronie osób, których dotyczą badania i diagnoza. Wydawca korzysta z publicznych zaleceń COPE odpowiednio do charakteru publikacji książkowych. Takie odwołanie nie stanowi deklaracji członkostwa, certyfikacji ani zatwierdzenia przez COPE.

2 Rzetelność treści i odpowiedzialność autorów

Autorzy przedstawiają metody, wyniki i ograniczenia pracy w sposób umożliwiający ocenę jej wartości. Nie wolno tworzyć fikcyjnych danych, zmieniać wyników w celu uzyskania pożądanego wniosku, ukrywać istotnych ograniczeń ani podawać nieistniejących źródeł. Interpretacje należy odróżniać od wyników, a ustalenia empiryczne od hipotez lub zaleceń praktycznych.

W publikacjach o narzędziach diagnostycznych zakres twierdzeń musi odpowiadać przedstawionym podstawom. Należy jasno opisać przeznaczenie narzędzia, populację, ograniczenia zastosowania i rodzaj dowodów potwierdzających jego właściwości. Nie przedstawia się narzędzia niepsychometrycznego jako testu o potwierdzonych normach lub parametrach, których nie zbadano. Informacje marketingowe nie mogą przypisywać publikacji ustaleń wykraczających poza udokumentowane wyniki.

Autor odpowiada za sprawdzenie treści niezależnie od wykorzystanego wsparcia redakcyjnego lub cyfrowego. Jeżeli sposób wykorzystania narzędzia cyfrowego miał istotny wpływ na materiał naukowy, opisuje się go w zakresie potrzebnym do oceny metod i odpowiedzialności. Niedopuszczalne jest przekazywanie chronionych materiałów do niezatwierdzonych usług.

3 Autorstwo i wkład

Autorstwo powinno odpowiadać istotnemu wkładowi intelektualnemu w pracę oraz gotowości do przyjęcia odpowiedzialności za jej treść w odpowiednim zakresie. Współautorzy uzgadniają listę i kolejność nazwisk, opisują wkład i zatwierdzają wersję kierowaną do publikacji. Autor korespondencyjny zapewnia kontakt, lecz nie przejmuje automatycznie wyłącznej odpowiedzialności za wkład pozostałych osób.

Nie dopisuje się autora wyłącznie z powodu stanowiska, finansowania, relacji służbowej lub prestiżu. Nie pomija się osoby, której rzeczywisty wkład uzasadnia autorstwo. Prace organizacyjne, techniczne, tłumaczeniowe lub redakcyjne opisuje się odpowiednio do ich znaczenia; przypisanie autorstwa wymaga oceny rzeczywistego wkładu, a nie samej nazwy usługi.

Zmiana składu autorów po zgłoszeniu wymaga wyjaśnienia i udokumentowanego stanowiska zainteresowanych osób. W razie nierozstrzygniętego sporu wydawca może wstrzymać procedowanie i zwrócić się do właściwej instytucji o ustalenia. Nie zastępuje postępowania instytucjonalnego arbitralnym rozdzieleniem autorstwa.

4 Oryginalność i prawa do materiałów

Przejmowanie cudzych treści bez odpowiedniego wskazania i uprawnień jest niedopuszczalne. Autorzy ujawniają powiązanie pracy z wcześniejszymi publikacjami, adaptacjami i przekładami. Wydawca stosuje przyjętą procedurę kontroli oryginalności i nie uznaje samego wskaźnika podobieństwa za rozstrzygnięcie etyczne.

Przed publikacją ustala się prawa do tekstów, ilustracji, danych, tabel, zadań, bodźców oraz innych elementów narzędzia diagnostycznego. Informacja o autorze oryginału nie zastępuje wymaganej zgody na adaptację lub rozpowszechnianie. Warunki licencji i ograniczenia użycia przedstawia się w dokumentach dotyczących danej publikacji. Kodeks nie nadaje publikacjom automatycznie żadnej licencji, w szczególności licencji otwartej.

5 Etyka badań i ochrona uczestników

Autorzy opisują sposób zapewnienia praw i dobrostanu uczestników badań. W pracy z dziećmi, osobami zależnymi lub innymi grupami wymagającymi szczególnej ochrony przedstawiają odpowiednie zabezpieczenia. Jeżeli badanie wymagało oceny właściwej komisji lub uzyskania określonych zgód, przekazują stosowne informacje; jeżeli ocena nie była wymagana, uzasadniają przyjęte postępowanie, gdy jest to potrzebne do oceny pracy.

W publikacji i materiałach kierowanych do recenzji nie ujawnia się danych umożliwiających nieuprawnioną identyfikację uczestników. Opisy przypadków, fotografie i cytaty wymagają odrębnego sprawdzenia możliwości identyfikacji oraz podstaw ich wykorzystania. Samo usunięcie nazwiska nie przesądza o anonimowości materiału.

Dane i dokumenty potrzebne do weryfikacji pracy udostępnia się uprawnionym osobom w zakresie koniecznym. Gdy pełne ujawnienie jest ograniczone ochroną uczestników, licencją lub bezpieczeństwem testu, autor wyjaśnia ograniczenie i proponuje możliwy sposób sprawdzenia ustaleń. Nie należy utożsamiać przejrzystości badań z publicznym rozpowszechnianiem wszystkich danych i materiałów.

6 Bezpieczeństwo narzędzi diagnostycznych

Wydawca rozróżnia jawny opis naukowy narzędzia od treści wymagających kontrolowanego dostępu, takich jak pozycje testowe, odpowiedzi, klucze, bodźce i szczegóły pozwalające ominąć warunki rzetelnego badania. Zasady ochrony nie mogą służyć ukrywaniu braku podstaw naukowych lub ograniczeń narzędzia.

Recenzent otrzymuje materiał wystarczający do oceny w bezpieczny sposób i z określonym zakresem wykorzystania. Autorzy i współpracownicy nie rozpowszechniają chronionych elementów poza zakresem uprawnień. Przy publikowaniu recenzji, przykładów, sprostowań i materiałów promocyjnych sprawdza się, czy nie dochodzi do ujawnienia zabezpieczonych treści.

7 Niezależność oceny i konflikty interesów

Ocena naukowa opiera się na jakości pracy i jej zgodności z profilem wydawniczym. Decyzje handlowe, finansowanie, pozycja autora i relacje osobiste nie mogą przesądzać o wyniku recenzji. Autorzy ujawniają finansowanie oraz powiązania istotne dla oceny, w tym udział w komercjalizacji opisywanego narzędzia. Samo występowanie powiązania nie jest automatycznie naruszeniem; zatajenie istotnego powiązania może nim być.

Członkowie Kolegium, redaktorzy i recenzenci zgłaszają okoliczności mogące naruszać bezstronność. Osoba objęta konfliktem nie dokonuje rozstrzygającej oceny własnej sprawy ani nie kontroluje doboru oceniających. Dotyczy to również publikacji właściciela, pracowników i członków Kolegium. Jeśli konflikt obejmuje osoby mogące podjąć decyzję wewnętrznie, prowadzenie oceny i rozstrzygnięcie naukowe powierza się niezależnemu redaktorowi zewnętrznemu na zasadach Procedury recenzowania.

8 Obowiązki recenzentów i redakcji

Recenzent przyjmuje zadanie odpowiadające jego kompetencjom i możliwościom czasowym. Informuje o ograniczeniu zakresu oceny oraz o okolicznościach wpływających na bezstronność. Opinia dotyczy pracy, jest uzasadniona i pozwala autorowi odnieść się do zastrzeżeń. Nie służy wymuszaniu nieuzasadnionych cytowań, uzyskaniu dostępu do nieopublikowanych danych dla własnej korzyści ani dyskredytowaniu autora.

Redakcja przedstawia recenzentowi zasady poufności i model anonimowości określony w Procedurze recenzowania. Kontakt z autorem podczas oceny odbywa się w ustalonym trybie. Osób pomagających w recenzji nie angażuje się bez uzgodnienia z wydawcą. Recenzent zgłasza zauważone nieprawidłowości osobie prowadzącej sprawę i nie upublicznia samodzielnie poufnych materiałów.

Kolegium rozpatruje merytoryczne uwagi i dokumentuje decyzję. Krytycznej opinii nie pomija się wyłącznie dlatego, że jest niekorzystna. Zasady odwołania oraz rozwiązania rozbieżności określa procedura recenzji.

9 Poufność

Nieopublikowane prace, dokumentację oceny, dane uczestników badań oraz chronione materiały diagnostyczne udostępnia się tylko osobom potrzebującym ich do określonego zadania. Poufność obejmuje także zakończone sprawy, z zastrzeżeniem uzgodnionych zasad publikowania informacji i uzasadnionych obowiązków ujawnienia.

Nie wolno wykorzystywać powierzonych treści do własnych badań, konkurencyjnych publikacji, budowy narzędzi ani innych nieuzgodnionych celów. Zakres udostępnienia osobie trzeciej, dostawcy usługi lub instytucji musi być odpowiedni do celu i udokumentowany. Przechowywanie dokumentacji, w tym materiałów odrzuconych i materiałów zabezpieczonych na potrzeby postępowania, odbywa się zgodnie z Polityką poufności procesu wydawniczego oraz zgodnym z nią harmonogramem retencji. Zasady anonimowości recenzentów określa Procedura recenzowania.

10 Zgłoszenia naruszeń i skargi

Zgłoszenie można skierować drogą mailową na adres Pracowni. W miarę możliwości powinno wskazywać publikację, problem i dowody. Rozpatruje się również zgłoszenia dotyczące prac już wydanych i sygnały anonimowe zawierające sprawdzalne informacje. Nie wymaga się ujawnienia tożsamości zgłaszającego tylko po to, aby odrzucić rzeczowy zarzut.

Sprawę prowadzi osoba bez konfliktu interesów. Zapewnia ona odpowiednią ochronę informacji, zbiera wyjaśnienia i daje osobie, której dotyczy zarzut, możliwość odpowiedzi. Wydawca nie uznaje zgłoszenia za dowód winy, ale nie ignoruje go z powodu jego niewygodnego charakteru. Zgłaszającego informuje się o zakończeniu sprawy w zakresie możliwym przy zachowaniu praw innych osób.

Reakcja zależy od ustaleń: wyjaśnienie, korekta, dodatkowa kontrola, wstrzymanie procesu, odmowa publikacji, komunikat do czytelników lub inne uzasadnione działanie. Powiadomienie instytucji albo organu następuje po ocenie charakteru i podstaw sprawy, a nie automatycznie przy każdym błędzie. Niezbędne dowody zachowuje się na czas postępowania.

11 Odwołania

Autor lub inna osoba bezpośrednio objęta decyzją może złożyć uzasadnione odwołanie w terminie 14 dni od jej doręczenia. Wskazuje nowe informacje, błędy ustaleń lub uchybienia procedurze. W uzasadnionej sytuacji termin można przedłużyć. Odwołanie rozpatruje osoba lub zespół zapewniający niezależność od kwestionowanego rozstrzygnięcia; w razie potrzeby korzysta się z eksperta zewnętrznego.

Rozstrzygnięcie przekazuje się z uzasadnieniem. Samo ponowienie tego samego stanowiska bez nowych argumentów nie wymaga nieograniczonego powtarzania postępowania. Pojawienie się później istotnych dowodów może uzasadniać ponowne otwarcie sprawy.

12 Odpowiedzialność po publikacji

Autorzy i wydawca reagują na istotne błędy także po wydaniu pracy. Wydawca wybiera sposób korekty odpowiadający skali problemu i informuje odbiorców o zmianach wpływających na interpretację. W przypadku narzędzia diagnostycznego ocenia również wpływ błędu na jego stosowanie i potrzebę dotarcia z informacją do użytkowników.

Sprostowanie, informacja o wątpliwościach albo wycofanie z powodów etycznych powinny jasno identyfikować publikację i przyczynę działania. Oznaczenie nie może ujawniać zbędnych danych osobowych lub chronionych elementów testu. Niewielkie uchybienie możliwe do naprawienia nie uzasadnia automatycznie wycofania całego dzieła. Z kolei istotnej nierzetelności nie zastępuje się nieopisanym poprawieniem pliku.

13 Wdrożenie i aktualizacja

Kodeks udostępnia się autorom, recenzentom i osobom prowadzącym proces przed podjęciem odpowiedniego zadania. Wydawca dokumentuje przyjęcie kodeksu, oznacza wersje oraz zapewnia osobom odpowiedzialnym potrzebne instrukcje. Nowe zasady mają wskazaną datę obowiązywania.

Kodeks i powiązane procedury podlegają przeglądowi po ujawnieniu problemu wymagającego zmiany, istotnej zmianie sposobu pracy lub aktualizacji przyjętych standardów. Wersje archiwalne zachowuje się w sposób pozwalający ustalić zasady właściwe dla danej sprawy.